Słownik terminów sufickich

Człowiek doskonały, człowiek kompletny (al-insan al-kamil)

człowiek doskonały, który całkowicie urzeczywistnił swój potencjał i stał się odzwierciedleniem wszystkich cech i imion Boga. Wiele miejsca omówieniu znaczenia tego pojęcia poświęcił w swych pracach Ibn Arabi.

Podobnie, jak dla gnostycznych chrześcijan, dla których Jezus jest nie tylko odkupicielem sprzed 2000 lat lecz również wzorcem, archetypem człowieka, jakim i oni, dzięki łasce i pracy, mogą się stać, tak dla sufich wzorcem człowieka doskonałego jest Mahomet.

Stan człowieka doskonałego opisywany jest jako powrót do pierwotnej jedności i możliwość świadomego doświadczania boskiej istoty, Logosu, absolutnej rzeczywistości, często określanej przez sufich terminem haqiqa muhammadija (rzeczywistość mahometowa). Osiągnięcie tego etapu jest celem sufickiej ścieżki przemiany.

Trudno się dziwić, że świadectwa tego stanu wyrażane przez mistyków budziły być może największy sprzeciw przedstawicieli nurtów ortodoksyjnych, zakładających nieprzekraczalny rozdział pomiędzy rzeczywistością doskonałego Boga a kondycją człowieka. Klasycznym przykładem będzie tu los Al-Haladża, przypłacającego życiem swe słynne słowa: ana al-haqq (jestem prawdą).

Pojęcie al-insan al-kamil ma również szczególne znaczenie kosmologiczne. Jak pisze Weismann, „doskonały człowiek" z jednej strony odzwierciedla Boga – wiecznego, lecz nie stworzonego, z drugiej zaś strony świat – stworzony, lecz nie wieczny. Jest on „mikrokosmosem rzeczywistości boskiej i wiecznej".

Ciekawą analizę procesu prowadzącego do doświadczenie siebie (ana) jako człowieka doskonałego w oparciu o twóczość Ibn Al-Farida znaleźć możemy w artykule Giuseppe Scattolina

Skocz na górę

Newsletter

Zapisz się